( «Ουδέν πρότερον εν τη νοήσει, ο μη πρότερον εν τη αισθήσει» )
Πολλές φορές αναρωτήθηκα για το ποιος μπορεί να θεωρηθεί περισσότερο ισορροπημένος άνθρωπος: Εκείνος ο οποίος εξηγεί τον εσωτερικό και τον γύρω του κόσμο απλά και πρακτικά, χωρίς να εμβαθύνει υπερβολικά σε πρόσωπα και καταστάσεις ή εκείνος ο οποίος προσπαθεί να εκλογικεύσει τα πάντα βασιζόμενος κατ΄ αρχάς στο συναίσθημα …
Στην πρώτη περίπτωση ο άνθρωπος λειτουργεί λαμβάνοντας πάντοτε υπ΄ όψιν του και το προφανές, χωρίς να αναλώνεται στην προσπάθεια να αποδείξει τα δυσαπόδεικτα. Μέσα από μια τέτοια διαδικασία αναπτύσσει προοδευτικά μία οξύνοια και συνεπώς μία ορθή κρίση, μειώνοντας έτσι θεαματικά τις πιθανότητες να κάνει λάθη, σε οποιοδήποτε επίπεδο. Ακόμη, καλλιεργεί την ικανότητα να χαρακτηρίζει με ευστοχία και επιγραμματικά πρόσωπα και πράγματα, κερδίζοντας – αν μη τι άλλο – και πολύτιμο χρόνο. Μπορεί με ευκολία να «διαγράφει» και να προχωρεί «παρακάτω» με μια θαυμαστή δύναμη και αισιοδοξία, διότι είναι ικανός να τιθασεύει τα συναισθήματα και τις επιθυμίες του. Αυτή η απλούστευση όμως καθιστά σε πολλές περιπτώσεις τον άνθρωπο σκληρό, άκαμπτο. Γίνεται ιδιοτελής και αδιάλλακτος έως αμείλικτος, διότι ακριβώς καταπνίγει – και ίσως όχι πάντοτε ενσυνείδητα – τα συναισθήματά του …
Στη δεύτερη περίπτωση ο άνθρωπος λειτουργεί εμβαθύνοντας στο κάθε τι, σταχυολογώντας το κάθε τι, πριν αφήσει τις πληροφορίες που δέχεται έξωθεν να καταλήξουν στο υποσυνείδητό του. Προσπαθεί μανιωδώς να εξηγήσει την αρχή των πάντων, το «πώς» και το «γιατί», αρνούμενος να δεχθεί απαίδευτα το δεδομένο και το προφανές. Και παρ΄ όλο που μπορεί να είναι υπερβολικά σκεπτικιστής, ο άνθρωπος που λειτουργεί κατ΄ αυτόν τον τρόπο μπορεί πολλές φορές να προβεί σε καταστροφικά λανθασμένες εκτιμήσεις, όχι γιατί δε γνωρίζει ποιο είναι το ορθό, αλλά γιατί διαπνέεται από ένα ρομαντικό πείσμα οραματιζόμενος έναν κόσμο "αγγελικά πλασμένο". Πάντοτε πλειοδοτεί σε συναισθήματα ενεργώντας σε μεγάλο και επικίνδυνο βαθμό ανεξάρτητα από τις πραγματικές επιθυμίες του, με αποτέλεσμα πολλές φορές να γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης και μάλιστα εις γνώσιν του. Στην καλύτερη περίπτωση χαρακτηρίζεται ως αθεράπευτα ρομαντικός και στη χειρότερη ως ανίατα ηλίθιος. Πιστεύει όμως ακράδαντα ότι μια τέτοιου είδους συμπεριφορά χαρακτηρίζεται κι από ένα μεγαλείο, που απελπισμένα προσπαθεί - ματαιοπονώντας ασφαλώς - να το μοιραστεί με άλλους...
Αν θελήσει κανείς να βρει κοινά σημεία μεταξύ αυτών των δύο κατηγοριών ανθρώπων, θα διαπιστώσει ότι τα μεγαλύτερα άλματα στην ιστορία αυτού του παλιόκοσμου έγιναν γιατί στο παρελθόν υπήρξαν κάποιοι που πήραν μεγάλες, γρήγορες και σωστές αποφάσεις στην πιο κρίσιμη στιγμή, αλλά και γιατί υπήρξαν κάποιοι που λειτουργώντας άκρως συναισθηματικά, έδιωξαν με αυτοθυσία μακριά τον σκοταδισμό ...
«Σοφιστείες» θα σχολιάσει κάποιος και ασφαλώς όχι άδικα: Δεν έχω τη γνώση εγώ, ένας άνθρωπος ασήμαντος, ν΄ αναπτύξω ένα τέτοιο θέμα με τη σπουδαιότητα και τη σοβαρότητα που θα του ταίριαζε … Το έκαναν άλλοι, μεγάλοι και σπουδαίοι, συγγράφοντας βιβλία επί βιβλίων ... Μα να, απλά θυμήθηκα ότι κάποιος κάποτε με ρώτησε ποια είναι η αγαπημένη μου λέξη. Κι εγώ, προφανώς, του απάντησα «αισθάνομαι» …
Πολλές φορές αναρωτήθηκα για το ποιος μπορεί να θεωρηθεί περισσότερο ισορροπημένος άνθρωπος: Εκείνος ο οποίος εξηγεί τον εσωτερικό και τον γύρω του κόσμο απλά και πρακτικά, χωρίς να εμβαθύνει υπερβολικά σε πρόσωπα και καταστάσεις ή εκείνος ο οποίος προσπαθεί να εκλογικεύσει τα πάντα βασιζόμενος κατ΄ αρχάς στο συναίσθημα …
Στην πρώτη περίπτωση ο άνθρωπος λειτουργεί λαμβάνοντας πάντοτε υπ΄ όψιν του και το προφανές, χωρίς να αναλώνεται στην προσπάθεια να αποδείξει τα δυσαπόδεικτα. Μέσα από μια τέτοια διαδικασία αναπτύσσει προοδευτικά μία οξύνοια και συνεπώς μία ορθή κρίση, μειώνοντας έτσι θεαματικά τις πιθανότητες να κάνει λάθη, σε οποιοδήποτε επίπεδο. Ακόμη, καλλιεργεί την ικανότητα να χαρακτηρίζει με ευστοχία και επιγραμματικά πρόσωπα και πράγματα, κερδίζοντας – αν μη τι άλλο – και πολύτιμο χρόνο. Μπορεί με ευκολία να «διαγράφει» και να προχωρεί «παρακάτω» με μια θαυμαστή δύναμη και αισιοδοξία, διότι είναι ικανός να τιθασεύει τα συναισθήματα και τις επιθυμίες του. Αυτή η απλούστευση όμως καθιστά σε πολλές περιπτώσεις τον άνθρωπο σκληρό, άκαμπτο. Γίνεται ιδιοτελής και αδιάλλακτος έως αμείλικτος, διότι ακριβώς καταπνίγει – και ίσως όχι πάντοτε ενσυνείδητα – τα συναισθήματά του …
Στη δεύτερη περίπτωση ο άνθρωπος λειτουργεί εμβαθύνοντας στο κάθε τι, σταχυολογώντας το κάθε τι, πριν αφήσει τις πληροφορίες που δέχεται έξωθεν να καταλήξουν στο υποσυνείδητό του. Προσπαθεί μανιωδώς να εξηγήσει την αρχή των πάντων, το «πώς» και το «γιατί», αρνούμενος να δεχθεί απαίδευτα το δεδομένο και το προφανές. Και παρ΄ όλο που μπορεί να είναι υπερβολικά σκεπτικιστής, ο άνθρωπος που λειτουργεί κατ΄ αυτόν τον τρόπο μπορεί πολλές φορές να προβεί σε καταστροφικά λανθασμένες εκτιμήσεις, όχι γιατί δε γνωρίζει ποιο είναι το ορθό, αλλά γιατί διαπνέεται από ένα ρομαντικό πείσμα οραματιζόμενος έναν κόσμο "αγγελικά πλασμένο". Πάντοτε πλειοδοτεί σε συναισθήματα ενεργώντας σε μεγάλο και επικίνδυνο βαθμό ανεξάρτητα από τις πραγματικές επιθυμίες του, με αποτέλεσμα πολλές φορές να γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης και μάλιστα εις γνώσιν του. Στην καλύτερη περίπτωση χαρακτηρίζεται ως αθεράπευτα ρομαντικός και στη χειρότερη ως ανίατα ηλίθιος. Πιστεύει όμως ακράδαντα ότι μια τέτοιου είδους συμπεριφορά χαρακτηρίζεται κι από ένα μεγαλείο, που απελπισμένα προσπαθεί - ματαιοπονώντας ασφαλώς - να το μοιραστεί με άλλους...
Αν θελήσει κανείς να βρει κοινά σημεία μεταξύ αυτών των δύο κατηγοριών ανθρώπων, θα διαπιστώσει ότι τα μεγαλύτερα άλματα στην ιστορία αυτού του παλιόκοσμου έγιναν γιατί στο παρελθόν υπήρξαν κάποιοι που πήραν μεγάλες, γρήγορες και σωστές αποφάσεις στην πιο κρίσιμη στιγμή, αλλά και γιατί υπήρξαν κάποιοι που λειτουργώντας άκρως συναισθηματικά, έδιωξαν με αυτοθυσία μακριά τον σκοταδισμό ...
«Σοφιστείες» θα σχολιάσει κάποιος και ασφαλώς όχι άδικα: Δεν έχω τη γνώση εγώ, ένας άνθρωπος ασήμαντος, ν΄ αναπτύξω ένα τέτοιο θέμα με τη σπουδαιότητα και τη σοβαρότητα που θα του ταίριαζε … Το έκαναν άλλοι, μεγάλοι και σπουδαίοι, συγγράφοντας βιβλία επί βιβλίων ... Μα να, απλά θυμήθηκα ότι κάποιος κάποτε με ρώτησε ποια είναι η αγαπημένη μου λέξη. Κι εγώ, προφανώς, του απάντησα «αισθάνομαι» …